ධම්‌මානුපස්‌සනා නීවරණපබ්‌බං


    ‘‘කථඤ්‌ච පන, භික්‌ඛවෙ, භික්‌ඛු ධම්‌මෙසු ධම්‌මානුපස්‌සී විහරති? ඉධ, භික්‌ඛවෙ, භික්‌ඛු ධම්‌මෙසු ධම්‌මානුපස්‌සී විහරති පඤ්‌චසු නීවරණෙසු. කථඤ්‌ච පන, භික්‌ඛවෙ, භික්‌ඛු ධම්‌මෙසු ධම්‌මානුපස්‌සී විහරති පඤ්‌චසු නීවරණෙසු?

    ‘‘ඉධ, භික්‌ඛවෙ, භික්‌ඛු සන්‌තං වා අජ්‌ඣත්‌තං කාමච්‌ඡන්‌දං ‘අත්‌ථි මෙ අජ්‌ඣත්‌තං කාමච්‌ඡන්‌දො’ති පජානාති, අසන්‌තං වා අජ්‌ඣත්‌තං කාමච්‌ඡන්‌දං ‘නත්‌ථි මෙ අජ්‌ඣත්‌තං කාමච්‌ඡන්‌දො’ති පජානාති, යථා ච අනුප්‌පන්‌නස්‌ස කාමච්‌ඡන්‌දස්‌ස උප්‌පාදො හොති තඤ්‌ච පජානාති, යථා ච උප්‌පන්‌නස්‌ස කාමච්‌ඡන්‌දස්‌ස පහානං හොති තඤ්‌ච පජානාති, යථා ච පහීනස්‌ස කාමච්‌ඡන්‌දස්‌ස ආයතිං අනුප්‌පාදො හොති තඤ්‌ච පජානාති.

    ‘‘සන්‌තං වා අජ්‌ඣත්‌තං බ්‍යාපාදං ‘අත්‌ථි මෙ අජ්‌ඣත්‌තං බ්‍යාපාදො’ති පජානාති, අසන්‌තං වා අජ්‌ඣත්‌තං බ්‍යාපාදං ‘නත්‌ථි මෙ අජ්‌ඣත්‌තං බ්‍යාපාදො’ති පජානාති, යථා ච අනුප්‌පන්‌නස්‌ස බ්‍යාපාදස්‌ස උප්‌පාදො හොති තඤ්‌ච පජානාති, යථා ච උප්‌පන්‌නස්‌ස බ්‍යාපාදස්‌ස පහානං හොති තඤ්‌ච පජානාති, යථා ච පහීනස්‌ස බ්‍යාපාදස්‌ස ආයතිං අනුප්‌පාදො හොති තඤ්‌ච පජානාති.

    ‘‘සන්‌තං වා අජ්‌ඣත්‌තං ථිනමිද්‌ධං ‘අත්‌ථි මෙ අජ්‌ඣත්‌තං ථිනමිද්‌ධ’න්‌ති පජානාති, අසන්‌තං වා අජ්‌ඣත්‌තං ථිනමිද්‌ධං ‘නත්‌ථි මෙ අජ්‌ඣත්‌තං ථිනමිද්‌ධ’න්‌ති පජානාති, යථා ච අනුප්‌පන්‌නස්‌ස ථිනමිද්‌ධස්‌ස උප්‌පාදො හොති තඤ්‌ච පජානාති, යථා ච උප්‌පන්‌නස්‌ස ථිනමිද්‌ධස්‌ස පහානං හොති තඤ්‌ච පජානාති, යථා ච පහීනස්‌ස ථිනමිද්‌ධස්‌ස ආයතිං අනුප්‌පාදො හොති තඤ්‌ච පජානාති.

    ‘‘සන්‌තං වා අජ්‌ඣත්‌තං උද්‌ධච්‌චකුක්‌කුච්‌චං ‘අත්‌ථි මෙ අජ්‌ඣත්‌තං උද්‌ධච්‌චකුක්‌කුච්‌ච’න්‌ති පජානාති, අසන්‌තං වා අජ්‌ඣත්‌තං උද්‌ධච්‌චකුක්‌කුච්‌චං ‘නත්‌ථි මෙ අජ්‌ඣත්‌තං උද්‌ධච්‌චකුක්‌කුච්‌ච’න්‌ති පජානාති, යථා ච අනුප්‌පන්‌නස්‌ස උද්‌ධච්‌චකුක්‌කුච්‌චස්‌ස උප්‌පාදො හොති තඤ්‌ච පජානාති, යථා ච උප්‌පන්‌නස්‌ස උද්‌ධච්‌චකුක්‌කුච්‌චස්‌ස පහානං හොති තඤ්‌ච පජානාති, යථා ච පහීනස්‌ස උද්‌ධච්‌චකුක්‌කුච්‌චස්‌ස ආයතිං අනුප්‌පාදො හොති තඤ්‌ච පජානාති.

    ‘‘සන්‌තං වා අජ්‌ඣත්‌තං විචිකිච්‌ඡං ‘අත්‌ථි මෙ අජ්‌ඣත්‌තං විචිකිච්‌ඡා’ති පජානාති, අසන්‌තං වා අජ්‌ඣත්‌තං විචිකිච්‌ඡං ‘නත්‌ථි මෙ අජ්‌ඣත්‌තං විචිකිච්‌ඡා’ති පජානාති, යථා ච අනුප්‌පන්‌නාය විචිකිච්‌ඡාය උප්‌පාදො හොති තඤ්‌ච පජානාති, යථා ච උප්‌පන්‌නාය විචිකිච්‌ඡාය පහානං හොති තඤ්‌ච පජානාති, යථා ච පහීනාය විචිකිච්‌ඡාය ආයතිං අනුප්‌පාදො හොති තඤ්‌ච පජානාති.

    ‘‘ඉති අජ්‌ඣත්‌තං වා ධම්‌මෙසු ධම්‌මානුපස්‌සී විහරති, බහිද්‌ධා වා ධම්‌මෙසු ධම්‌මානුපස්‌සී විහරති, අජ්‌ඣත්‌තබහිද්‌ධා වා ධම්‌මෙසු ධම්‌මානුපස්‌සී විහරති සමුදයධම්‌මානුපස්‌සී වා ධම්‌මෙසු විහරති, වයධම්‌මානුපස්‌සී වා ධම්‌මෙසු විහරති, සමුදයවයධම්‌මානුපස්‌සී වා ධම්‌මෙසු විහරති ‘අත්‌ථි ධම්‌මා’ති වා පනස්‌ස සති පච්‌චුපට්‌ඨිතා හොති යාවදෙව ඤාණමත්‌තාය පටිස්‌සතිමත්‌තාය අනිස්‌සිතො ච විහරති, න ච කිඤ්‌චි ලොකෙ උපාදියති. එවම්‌පි ඛො, භික්‌ඛවෙ, භික්‌ඛු ධම්‌මෙසු ධම්‌මානුපස්‌සී විහරති පඤ්‌චසු නීවරණෙසු.

    නීවරණපබ්‌බං නිට්‌ඨිතං.